Stadsmuseum Vollenhove

Stadsmuseum Vollenhove

Werkgroep Agrarisch Erfgoed

Startpagina Boerderijen Zoekresultaat

Zoekresultaat:    Nieuwe objecten op internet van afgelopen 6 maanden     

Aantal gevonden objecten : 11   (uit: 11)


Uitgebreid zoeken

Klik op object voor vergroting en meer informatie

1. Recordnummer: 0001  

Schaarweg 8 -- Sint Jansklooster          
In 1903 laat Hendrik Harmszn van der Linde een boerderij met stookhok bouwen op een weiland “op de Zuurbekerkamp” dat hij een paar jaar eerder kocht van koopman Jacob Meursinge. Zijn drie zusters (Geertje, Grietje en Hendrikje) waren voor de helft mede-eigenaar. Blijkbaar hielp de jonge Jan Willem Overweg met schilderen, want op een wand kwam zijn trotse handtekening tevoorschijn: “J.W. Overweg, 1903, 16 jaar”. Op foto 2 staat het huis vermeld op de militaire topografische kaart van 1918.
Foto 3 laat zien hoe het huis oorspronkelijk in elkaar zat: Twee kamers gescheiden (beide met bedsteden aan de kant van de deel, woonkamer met schouw) gescheiden door de gang naar de voordeur. In de gang werden later ook bedsteden gemaakt (de voordeur werd toch haast nooit gebruikt). De kamer die rechts als “keuken” staat afgebeeld, was vroeger geen kamer maar twee bedsteden (zie foto 4) met daaronder de kelder met de ingang op de deel. Waarschijnlijk zijn deze bedsteden later verplaatst naar de woonkamer, waarvan de achterwand toen een meter achteruit werd gezet.

De schuur heeft aan de oostzijde twee stel baanderdeuren (zie foto 1). Direct naast de voorste deeldeur was de paardenstal, in het midden de hooitas en in de zijbeuk aan de westkant de koestal met mestdeurtjes (zie foto 5). Aan de achterzijde waren de varkensstallen met mestdeurtjes. Later bouwde iemand boven de varkenshokken een zolder voor de kippen.

In 1938 koopt Jan Albertszn Weijs, die getrouwd was met Geertje Hendriks van der Linde, de boerderij. Na Jan’s dood in 1954 erven Geertje en haar vijf kinderen de boerderij. Na de dood van Geertje bleven Jansje Weijs en haar broer Hendrik hier wonen. Gergje was toen al verhuisd naar Leeuwte 10. Hendrik overleed in 1973, Jansje in 1994.

In 1995 koopt Evert B. Spans de boerderij en laat deze flink verbouwen, waarbij o.a. de bedsteden worden verplaats naar de nieuwe hal, de kelder, gang en het stookhok sneuvelen en er nieuwe kamers op de deel en op zolder bijkomen. De in de zestiger jaren geplaatste ramen in de keuken (voormalige bedsteden) in voor- en zijgevel (zie foto 6) werden met goed gevoel voor de originele maatvoering aangepast (vergelijk met foto 1).


 

2. Recordnummer: 0004  
[Erve] de Kelder; Huys ten Kelre
Leeuwte 39 -- Sint Jansklooster          
Boerderij Erve de Kelder werd in de eerste helft van de 18de eeuw gebouwd als een hallehuis met middenlangsdeel. Het bedrijfsgedeelte was toen 11 meter korter en 1,5 meter smaller dan tegenwoordig. Maar op deze plek hebben eerdere versies van de boerderij gestaan, blijkens een vermelding in het dijkregister van 1363.

Baron Lodewijk Arend Sloet, heer van Plattenburg, verkocht in 1780 een erf en goed in de Leeuwte genaamd Erve Kelder voor f 3700 aan Claas Jans van der Linde. Claas overleed in 1792, zijn weduwe Neeltje Jans Belt hertrouwde met Evert Dirks ten Napel. Zoon Dirk zette het bedrijf voort (met broer Klaas als medeeigenaar).Toen de hoeveelheid hooi en vee begin 19de eeuw toenam voegde men (vóór 1825) een dwarsschuur toe met daarin hooivakken, een met paard aangedreven karnmolen en wat stalruimte (zie foto 2). De schuurdeuren werden aan de voorzijde van de aangebouwde schuur geplaatst.

Dirk werd in 1842 opgevolgd door zoon Evert (aanvankelijk nog met oom Klaas als medeeigenaar). Evert is waarschijnlijk degene geweest die de boerderij verlengde en verbreedde. Het oostelijke deel van het voorhuis [zie foto 1 linkerzijde] was na de verbreding waarschijnlijk in gebruik voor de inwonende ouder(s), gezien de eigen ingang en haard en schoorsteen van dat stuk. In 1866 neemt Evert Hendriks ten Napel de boerderij over.

In 1887 is de beurt aan Hendrik Everts Ten Napel en zijn vrouw Femmigje Rook (later "Olde Femme" genoemd)(zie foto 3, let ook op de roedenindeling van de ramen). De aangebouwde hooischuur werd rond 1911 weer gesloopt, waarna de deuren in de zijgevel geplaatst werden op de plek waar eerst de doorgang naar de zijschuur zat waardoor een dwarsdeel ontstond (zie foto 4). Daarnaast kwam op de voormalige middenlangsdeel een potstal en daarachter een hooivak. De deuren in de achterzijde werden verwijderd, waardoor daar ruimte ontstond voor een koestal (grupstal) (zie plattegrond foto 5 en foto 6). Aan de oostzijde van de boerderij werden toen varkenstallen gemaakt en mestluiken in de zijmuur aangebracht (zie foto 4). Die twee feiten lijken erop te wijzen dat de bewoners zich wat meer gingen richten op varkens, wat in die dagen een lucratieve business was. Daardoor was er ook minder ruimte voor hooiopslag nodig en ook de karnmolen was met de komst van de melkfabriek begin 20ste eeuw overbodig geworden.

Als "Olde Femme" in 1941 overlijdt erft Femmigje ten Napel, getrouwd met Hendrik Jan van der Linde, de boerderij (die er waarschijnlijk toen zo uitzag als op foto 7) en wonen daar samen met vader Hendrik tot zijn dood én met het gezin van Jan de Snor, die in het kader van de ruilverkaveling een nieuwe plek zou vinden aan de Uitterdijkerweg.

In 1967 worden Leendert van der Linde en Grietje ten Napel de nieuwe eigenaren van de boerderij. Zioj woonden vanaf 1949 al in een noodwoning tegenover de boerderij. Leendert zou in 1973 overlijden; Moeder Grietje bleef daar tot haar dood in 1998 wonen.
In 1998 werd zoon Wim van der Linden de nieuwe eigenaar en in 2000 liet hij de boerderij geheel restaureren.

Noot over de naam: Lange tijd bestond er verwarring over de oorspronkelijke naam van deze boerderij, omdat de veldnaam van een perceel land dat bij Erve de Kelder behoorde verwees naar ‘Klosserts Erve’. Dat bleek een andere boerderij te zijn geweest, die vroeger toebehoorde aan het Convent Clarenberg en het Sint Antoniegasthuis. Deze boerderij was in de loop van de 18de eeuw afgebroken. In 1793 kocht Evert Dirks ten Napel, die toen nog maar net op Erve Kelder woonde, het bijbehorende land van barones Sloet tot Lindenhorst en van de Geestelijkheid van Vollenhove, die elk de helft bezaten. De percelen hoorden sindsdien bij Erve de Kelder. En waarom heet het huis nu Huys ten Kelre? De huidige eigenaar van de boerderij wijzigde de naam een beetje aan om deze beter te laten passen bij een aanvraag voor landgoedsubsidie voor herstel van de boomgaarden, windsingels, poelen, houtwallen en bosjes, die in de ruilverkaveling waren verwijderd.
 

3. Recordnummer: 0005  
de Clufte
Leeuwte 45 -- Sint Jansklooster          
De achterste delen van de boerderij “De Clufte”, vormden vroeger de zijschuur van de naastgelegen “Erve op den Hoek” [zie record Leeuwte 43]. Die boerderij werd ook wel ‘Middachten’ genoemd, naar de adellijke eigenaren van de hoeve in de periode eind 18de tot midden 19de eeuw. Begin 19e eeuw -vóór 1825- werd aan Erve op den Hoek een zijschuur gebouwd om meer ruimte te creëren voor de rosmolen, de hooiopslag en de stalling van het vee.

In 1846 verkochten de erven van Reint Willem van Middachten Erve Op den Hoek aan Evert Lok, die in 1872 een stenen voorhuis voor de zijschuur bouwde, om meer woonruimte te creëren voor zijn gehuwde kinderen. Daardoor ontstond de situatie zoals op foto 2: de oude boerderij bovenaan horizontaal, de zijschuur vertikaal en het nieuwe huis linksonder.

Toen Evert Lok in 1878 overleed, erfden zoon Klaas Lok en diens vrouw Jentje Lucasen Apperlo Erve Op den Hoek: ‘het oude huis zoals dat vroeger door erflater werd bewoond en gebruikt’ (nu no 43). Maar ‘het voor enige jaren bijgebouwde nieuwe gedeelte met de dwarsbalken’ [de zijschuur, nu no 45] werd verkocht aan Jan Dragt en Jan Hermens Post maar Klaas z'n dochter Jantje Lok en haar echtgenoot Siemen van der Linde bleven er nog wonen.

In 1886 ging dit deel van de boerderij over naar Wolter Jans Post en Neeltje Jans van der Linde en in 1892 naar Albert Stoffelzn Weijs. In 1911 werd Hendrik Gerrit van Dalen hier boer. Toen werd een deel van de zijschuur afgebroken, waardoor de twee boerderijen nu los naast elkaar kwamen te staan (zie foto 3 en foto 6). Waarschijnlijk gebeurde dit omdat er minder ruimte nodig was voor de karnmolen nu de melkfabriek het boter maken had overgenomen van de boerin en het opkomende inkuilen en krachtvoer leidde tot minder hooiopslag. Boerderij de Clufte zag er toen zo uit als op foto 4: het hoge scheefstaande deel is de oude zijschuur, het lagere voorste deel rechts is het 1872 gebouwde voorhuis.

In 1920 kocht Evert Klaaszn van Benthem de boerderij, die deze al snel (1924) overdeed aan Hendrik Dirkzn Winters en zijn vrouw Lammigje Lok. In 1933 kwam hun dochter Marrigje met haar man Willem van der Linde op de boerderij.
In die jaren stonden de koeien in een grupstal tegen de achterwand van de boerderij met mestdeuren in de achterwand. Direct achter de stal was buiten een kleine gierput, waar de grup op uitliep. Het hooi werd tussen het gebinte opgetast. Het voorste stuk van de deel tegen het woonhuis aan was afgeschermd met een houten schut. Hier was de put en de karn- en spoelplek en een slaapplaats voor de knecht. De varkenshokken lagen aan de westkant van de baanderdeuren en de paardenstal daarachter. Onder het oostelijke deel van het voorhuis is een kelder, die vanuit de deel bereikbaar was. Daarboven waren bedsteden. In het midden de pronkkamer met schouw. Aan de westkant de woonkeuken.

Na de Tweede Wereldoorlog werd het steeds moeilijker om als kleine boer een belegde boterham te verdienen.
In 1949 vertrokken Willem van der Linde en Margje Winters met hun kinderen naar Ontario in Canada. Dochter Wilhelmina Winters en haar man Evert Jan Lubbertszn van Benthem, kwamen toen op de boerderij (zie foto 5). Hij verkocht de boerderij en het land in 1967 aan Stichting Beheer Landbouwgronden, die de boerderij en grond doorgaven aan de Vereniging Natuurmonumenten. De koopsom gebruikte Evert Jan als aanbetaling op de nieuwe boerderij die hij in het kader van de ruilverkaveling zou laten bouwen. Zie foto 6 voor straatbeeld uit die tijd.

Na een tijd van leegstand deed de boerderij een paar jaar dienst als creatief centrum, waar het de naam ‘de Clufte’ aan te danken heeft. De boerderij werd in 1987 verkocht aan Hans Moritz en Gerrie Weijs die er een woonhuis van maakten. In 2000 namen de huidige beoners deze prachtige woning over (zie foto 1 en 7).
 

4. Recordnummer: 0006  
[Erve] Wildinge
Leeuwte 51 -- Sint Jansklooster          
Volgens bouwijzers in de voorgevel is deze boerderij van 1792. De boerderij heeft de status van rijksmonument (# 10580).

De boerderij staat met de kop naar het Leeuwterveld en de achterkant naar de weg. De boerderij heeft aan de westzijde twee zijbaanders met het dak hoog opgelicht (zie foto 5: plattegrond). Boven de dwarsdeel is een slietenzolder voor opslag van ongedorst graan. Aan de oostzijde is een grupstal voor het melkvee met (waarschijnlijk) daarboven zoldertjes (hilden). De mestluiken zijn zichtbaar op foto 4. Aan de achterzijde is een stal voor het jongvee en de paarden. Aan westzijde is later een knechtenwoning ingebouwd (gemetseld in steen) en aan de andere kant is een afscheiding in hout wat waarschijnlijk de vroegere melk/spoelkamer is geweest (en later een badkamer). In het midden is een trap naar de zolder. De deel was deels in leem en deels in klinkers uitgevoerd. Het hooivak lag in het midden van de deel, waar men twee ankerbalken verwijderde om makkelijker hoger op te tasten!.
Het voorhuis had aan de westzijde twee opkamers boven een kelder met tongewelf (zie foto 6) die toegankelijk was vanaf de deel. In het midden lag de pronkkamer met schouw, een driekwartronde hoekkast en een gedecoreerd gestuct plafond. Aan de oostzijde naast gang was de (woon-) keuken met bedstee en kastruimte (zie foto 8).

In 1832 was de boerderij van Marrigje T. Beldt, de weduwe van Teunis Drok, die als beroep landbouwer meekrijgt dus blijkbaar zelf de boerderij beheert. In 1853 erft haar zoon Jan Teuniszn Belt (nu zonder d!) de boerderij.

In 1867 komt de boerderij in bezit van Klaasje van der Linde, weduwe van Stoffer Weijs. In 1893 vervalt de boerderij aan zoon Herman Stofferszn Weijs.
In 1900 wordt de boerderij verbouwd/vergroot.

In 1925 erven Trijntje Spans (de tweede weduwe van Herman S. Weijs) samen met de kinderen Stoffel, Klaasje en Maria de boerderij. In 1927 sterft moeder Trijntje en Stoffel Hermansz Weijs neemt de boerderij over met de zussen als mede-eigenaren, die in 1930 uitgekocht worden.

Na de dood van Stoffel Hermanszn Weijs in 1947 worden zijn vrouw Niesje Beerends Spans en de kinderen Herman en Berend de eigenaren. Herman wordt boer en trouwt met Vrouwkje ten Napel (Berend zou later directeur van een land en tuinbouwschool in Maasland worden). In 1979 komt de boerderij op naam van Herman alleen. Herman had gymnasium gedaan en sprak ook graag frans met je als hij in de gaten kreeg dat je dat verstond (en ook wel gewoon om indruk te maken).

In 2005 koopt A. Dekens uit Urk de boerderij en wordt de boerderij geheel gerestaureerd en intern grondig verbouwd en gemoderniseerd met behoud van de karakteristieke elementen. Hij gebruikte de boerderij als tweede woning. Hij heeft nog een tijd zaterdags in de -in 2011 gebouwde- "garage plus dierenverblijf" vis gebakken en verkocht, maar daar trad de gemeente al snel tegen op. Dat dierenverblijf (voor de steeds ontsnappende damherten van Dhr. Dekens) verving trouwens de houten hokken voor de schapen van A. Schurink (zonder beroep uit Vollenhove) die deze hier in 1974 bouwde, omdat z'n broer -waar die schapen voorheen liepen- die beesten niet langer daar wilde hebben.

Vanaf 2019 tot 2022 was hier het yoga- en retraite-centrum van Slot-Zentrum gevestigd.
 

5. Recordnummer: 0007  
[Erve] de Linde
Leeuwte 55 -- Sint Jansklooster          
.

Op het Ambt van Vollenhove hebben al eeuwenlang enige boerderijen de naam van een boom of hof, zoals Hulsebos, Ten Berken, Eikelhof en Appelhof. Volgens de administratie van het oud-archief van het waterschap Vollenhove droeg de boerderij al in 1696 de naam De Linde. Ze is dan eigendom van Rutger Zwier van Haersolte, heer van Toutenburg. Deze blijkt een aantal jaren later zoveel schulden te hebben dat hij in 1716 de boerderij de Linde verkoopt aan de weduwe van Claes Hermensz die een paar jaar eerder was overleden en deze boerderij al langer pachtte.
De achternaam Van der Linde wordt voor het eerst genoemd in de akte van het huwelijk van hun dochter Tijmentje Klaassens van der Linde in 1718 met de Blokzijler schoolmeester Frans Keeman. De naam van de boerderij was blijkbaar opgenomen in de naam van de eigenaren daarvan, iets wat wel vaker voorkwam in die tijd. Maar er is ook een andere theorie die zegt dat de familienaam verband houdt met het riviertje de Linde, in de buurt van Kuinre en Oldemarkt.
In de 18de eeuw zouden de Van Haersoltes nog weer enige tientallen jaren eigenaar van deze boerderij zijn.

Boerderijhistoricus Klaas Uilkema bezocht in 1924 boerderij ‘de Linde’, toen J. van der Linde de boerderij bewoonde. Uilkema geeft aan dat dit oorspronkelijk een hallehuis was met de deeldeuren in de achtergevel, aan de wegkant, aan het einde van de middenlangsdeel
Maar eind 18de eeuw (meer dan een eeuw eerder dus) werd er aan het hallehuis een zijschuur aangebouwd voor hooiopslag en de rosmolen [zie het vierkant op foto 4: de plattegrond].

Bij de invoering van het kadaster in 1832 was veehouder Hendrik Klaassens van der Linde eigenaar van twee boerderijen: de later afgebroken boerderij op Leeuwte 41 tussen Erve de Kelder en de Duinweg -destijds waarschijnlijk ’t Laar of Oosterhout geheten en later in bezit van de familie Kruse- en de familieboerderij De Linde (Leeuwte 55) met in totaal ca 22 ha land, bestaande uit bouwland, weiland en hooiland.

Zoon Luite zou het bestieren van de boerderij overnemen, maar na zijn vaders dood bleef zijn moerder (Annigje Siemans Klaver) eigenaar van de boerderij tot zij overleed in 1889 en de boel werd verdeeld tussen Geertjen van Dalen (de weduwe van Lute) en wel 18 erfgenamen.

De eind 18e eeuw aangebouwde zijschuur werd in 1903 weer afgebroken, toen er minder ruimte nodig was door de komst van de melkfabriek (rosmolen en karn konden weg). De hooistapel kreeg toen een plaats op de voorheen open middenlangsdeel van de boerderij en de deeldeuren in de achtergevel werden vervangen door twee staldeuren in de zijgevel (zie foto 2). In de zijbeuk aan de kant van de verwijderde hooischuur werd een grupstal geplaatst voor ca 10 koeien. Ook een kleine, diepe potstal voor de kalveren en een aantal varkenshokken kwamen daar. Langs de achtergevel kwamen een varkenshok en een paardenstal. Bij deze grote verbouwing in 1903 werden ook de buitenmuren – tot die tijd van gepotdekselde planken- nieuw opgemetseld.

In 1943 wordt Hendrik Luitenszn van der Linde de eigenaar. In 1962 volgt Luite Hendrikszn van der Linde hem op. Hij bouwt dan een nieuw woonhuis aan de achterkant van de oude boerderij (de wegkant) terwijl de ouders in het voorhuis blijven wonen. In die tijd stonden er circa twaalf melkkoeien in een grupstal en de kalveren in een potstal. Dus sinds Uilkema de boerderij bezocht was er blijkbaar niet zo veel veranderd.
In 1972 nam Albert van der Linde de boerderij over. Hij installeerde toen een melklokaal met gekoelde melktank in het voorhuis van de oude boerderij. In 1986 verrees daar weer achter een ligboxenstal met doorloopmelkstal (zie foto 5). In 2004 werd het melkveebedrijf gestopt. Het bedrijfsgedeelte is nu alleen nog in gebruik voor kalveropfok. In 2021 werd het woonhuis uit 1943 apart verkocht en geheel gerenoveerd.
 

6. Recordnummer: 0009  
[Erve] Wester Maanbeek, Maanbeke, Maenbeecke
Leeuwte 47 -- Sint Jansklooster          
Op de plek van de huidige boerderij stond vroeger Erve Maanbeek. Er is een vermelding uit 1530 dat de bekende Georg Schenck van Toutenburg (drost van Vollenhove; later ook stadhouder van Friesland, Overijssel, Drenthe en Groningen) de helft van de Maenbeecke koopt.
De voorkant van de boerderij staat gericht op het Leeuwterveld en de achterzijde naar de weg.
Midden 17e eeuw woonde hier Hendrick Jansz en Evertien “van ’t Sandt” (een gehuchtje aan de dijk van Vollenhove naar Blokzijl dat in 1775 bij een dijkdoorbraak geheel wegspoelde). In 1656 trouwt hun dochter Geertien Jansz “van d’Maenbeke” met Karst Cornelis Wind. In 1762 trouwt Evert Derks ten Napel met Jentien Jansz en koopt hij de naast elkaar gelegen boerderijen Maenbeek en Sperweringe (later Wester en Ooster Maanbeek geheten).
In 1832 is Hendrik Everts ten Napel de eigenaar van de boerderij. In 1841 gaat de boerderij over naar zonen Klaas Hendriksz en Evert Hendriksz ten Napel. In diezelfde periode zijn ze ook samen eigenaar van Leeuwte 39, waar Evert verder zal gaan boeren. In 1848 neemt Klaas het stuk van Evert over.
In 1877 neemt zoon Hendrik Klaaszn ten Napel de boerderij over. Hij ver/herbouwt de boerderij in 1894 waardoor de huidige boerderij ontstond. Op foto 2 is te zien dat er vroeger een voordeur in de voorkant van de boerderij zat. Op foto 3 staan de twee stel grote baanderdeuren in de zijkant, wat in de schuur resulteerde in twee dwarsdelen met de hooiopslag daartussen. Foto 4 laat zien dat de schuur hoger en breder is dan het voorhuis wat er op duidt dat het voorhuis ouder is dan de schuur.

In 1922 draagt hij de boerderij over aan zoon Jacob(us) Hendriksz ten Napel, getrouwd met Klaasje Weijs, die in 1926 er wat bijbouwt.
In 1935 wordt de boerderij verkocht aan Jacob Hendriksz van Benthem , die was getrouwd met Geertruida Gerrits van de Beld en te boek staat als veehouder maar ook veekoopman en bestuurder van het waterschap Vollenhove. Jacob vergroot de boerderij. Wellicht dat toen ook de vroegere houten zijwanden nu uit steen werden opgetrokken en er een grupstal langs de oostelijke zijwand werd geplaatst (zie de mest deurtjes in de zijmuur op foto 4 en 5).
In 1956 komen Roelof van Benthem en diens vrouw Hilligje Driezen op deze boerderij wonen samen met Stijntje van Benthem (zus van Roelof) en haar man Gerrit Flokstra. In 1959 vertrekken Roelof en Hilligje naar een nieuwe boerderij in de NOP bij Ens. In 1972 erft Stijntje van Benthem de boerderij.
In 1982 kopen Roelof en Hilligje Driezen de boerderij terug want de Flokstra’s gingen naar een nieuw huis bij de winkel in Sint Jansklooster. Zoon Evert van Benthem en Jannette de Kroon komen dan op de boerderij die dan grondig aangepast wordt: er worden deeldeuren in de achterwand geplaatst (wegzijde, zie foto 5) en binnen wordt een ligboxenstal en melklokaal geinstalleerd. In 1985 en 1986 vergaart Evert eeuwige roem door tweemaal de Elfstedentocht te winnen (zie foto 6). In 1986 lieten ze een bungalow bouwen op het naastgelegen perceel , nu Leeuwte 49, waar in 1960 de boerderij Ooster Maanbeek was afgebroken (zie foto 8, en kaart foto 9). Dat schiep ruimte om het woonhuis van de boerderij te verbouwen tot kaasmakerij (zie foto 7) om de melk te verwerken tot “Benthemer kaas” en andere zuivelproducten die ze in de eigen winkel verkochten.
Maar de mogelijkheden om het melkveebedrijf hier uit te breiden vonden ze toch te beperkt en in 2000 vertrekken ze naar Canada.
De boerderij werd toen overgenomen door Bert Lok (rietdekker) die het voorhuis weer omzette in woonhuis en de stallen e.d. verwijderde uit de schuur van de boerderij om plaats te maken voor opslag van rietdekkersmaterialen.
 

7. Recordnummer: 0011  

Schaarweg 4 -- Sint Jansklooster          
In 1856 laat Margje Post, de weduwe van Egbert van Benthem, op percelen hakhout en bouwland in de Zuurkampen een boerderijtje bouwen. Zij had dit land geërfd van haar vader Jan Jans Post (landbouwer) in 1851.
In 1901 werd de boerderij gekocht door Elizabeth Jans Lassche (zie foto 3) die getrouwd was met Jannes Jacobs Voerman. Jannes hertrouwde op 44 jarige leeftijd met Elizabeth van der Linde (18 jaar) met wie hij 9 kinderen kreeg (naast de 5 uit z’n eerste huwelijk!).
In 1947 werd de boerderij overgenomen door (neef) Evert Jansz van der Linde, landbouwer, omdat hij getrouwd was Harmpje Voerman, een dochter van Jannes Voerman (zie foto 4). Evert was super netjes en stond daarom bekend als “skone Evert”. Evert mocht hier boeren onder het beding dat een oom met een handicap hier kon blijven wonen en verzorgd zou worden. Voor hem werd een slaapkamer op de deel gemaakt.
In 1960 werd de boerderij geërfd door Elizabeth Everts (Lies) van der Linde (dochter van “skone Evert”) die getrouwd was met Peter Willems (Piet) Ziel die hier kort geboerd hebben. Eén dochter was dienstbode bij Herman en Vrouwkje Weijs, Leeuwte 51, en haar zus was dienstbode bij haar tante Geertje Janneszn Voerman die getrouwd was met Klaas Koops van Benthem en dat deed ze zo goed dat ze in 1953 die boerderij (Leeuwte 27) erfde.

De plattegrond van de oude situatie (foto 5 links) laat zien dat het voorhuis bestond uit twee grotere kamers met een kleinere kamer in het midden. In de westelijke kamer waren vroeger bedsteden tegen de buitenmeer boven de kelder, waarvan de ingang zich in de schuur bevond met klapdeurtjes en trap. Die bedsteden zijn later weggehaald en in de westelijke muur werd een raam gemaakt (zie foto 3). Aan de andere kant van deze kamer kwam toen een scheidingswand waardoor het middelste (slaap) kamertje ontstond. In de oostelijke kamer was een schouw met tegeltableau (die ook in de huidige situatie nog bestaat, zie foto 6). De voordeur zat rechts in een inspringende gevel (zie foto 3). Naast deze deur zat een gootsteen met kraan (en voordien een pomp). Waarschijnlijk was dit de spoelplek. Achter de scheidingswand was de koestal (zie de mestdeurtjes in de zijgevel). Er waren 13 kinderen. Men vertelt dat de boerderij vroeger langer was en deuren in de achterzijde had, dus nog van het midden langsdeel type. Deze werd later ingekort en de baanderdeuren kwamen nu in de zijwand met een dwarsdeel, het hooivak in het midden op de vroegere langsdeel en varkens hokken aan de achterzijde (zie de mest deurtjes in de zuidgevel op foto 5).
In 1963 werd het boerderijtje gekocht door Frans Boeschoten (vroegere directeur van NLR National Aerospace Centre Marknesse) en Christina A.E. Snijder uit Laren die het verbouwden tot recreatiewoning.
In 1973 werd het huis overgenomen door Ulbe Posthuma de Boer, ingenieur lucht en ruimtevaart bij de NLR) en Patricia Boogert uit Amsterdam. Zij bracht een tegelplateau aan in de westelijke voorkamer.
Vanaf 1992 woonden hier Arent Land (veearts) en Sia de Jong veearts. Een deel van de schuur werd nu gebruikt als praktijkruimte en de oude paardenstal als operatieruimte. In 2021 verkochten zij de boerderij aan de huidige bewoners.
 

8. Recordnummer: 0012  

Leeuwte 8 -- Sint Jansklooster          
In 1907 koopt Hendrik Jacobszn Prins een deel van de boomgaard van Jannes Teuniszn Mooijweer (Leeuwte 10). Hij zal daar in 1910 een huis bouwen. In 1924 bouwt Hendrik een schuur met stal aan het huis. Het boerderijtje bezat deeldeuren aan de westzijde direct achter het woongedeelte. In het voorhuis waren twee kamers. De voordeur kwam uit in de kamer aan de oostzijde. In de kamer aan de westzijde waren bedsteden boven een kelder.

In 1947 neem zoon Egbert Hendriks Prins de boerderij over. Hij was getrouwd met Hendrikje Peters Bruintjes. Egbert was naast keuterboer ook melkrijder met paard en wagen.
Na Egberts vertrek in 1963 – in het kader van de ruilverkaveling- naar een boerderij in Haute (Friesland) koopt Jan van der Linde (landbouwer), die getrouwd was met Lena Vis, de boerderij. Jan verbouwde toen de boerderij en liet ook de hooikapberg (zie foto 2) ombouwen tot een schuur waar hij kalveren vetmestte.
In 1970 wordt de boerderij overgedaan aan Jan Klaaszn van der Linde (een neef?) die getrouwd was met Grietje van Benthem. Maar Grietje had het daar niet naar haar zin en de boerderij werd in 1971 doorverkocht aan Nettert Winter, getrouwd met Willempje Lassche. Nettert is de eerste van de bewoners die niet als “landbouwer” ingeschreven staat. Maar ook hij zou -naast z’n werk als melkrijder- jarenlang kalveren vetmesten in het achterhuis en in de schuur naast het huis. Bij een storm in 1975 stortte het voorste deel van de schuur in en liet hij deze aan de achterkant van het nog overeindstaande deel van de schuur weer opbouwen.
In 1989 wordt het huis opnieuw verbouwd o.a. kamers boven, voordeur verplaatst e.d. (met aanpassingen in de gevel) (zie foto 4).
 

9. Recordnummer: 0013  
[Erve] Maaskamp
Leeuwte 70 -- Sint Jansklooster          
Op de plek van de huidige boerderij heeft al eeuwenlang een boerderij gestaan, getuige het feit dat de naam van deze boerderij al in een oud zijlregister voorkomt. In 1449 wordt de boerderij hier vermeldt als het “Henric Maesguede”, het latere Maaskamp.

Het klooster Sint Jan en het Rentambt van St Johanneskamp waren jarenlang in het bezit van deze boerderij. Latere bewoners zouden de naam van de boerderij overnemen als eigennaam. Zo waren pachters uit de 17e en 18e eeuw o.a.: Roelof Rijckents Maaskamp, getrouwd met Geesje Lubbers; Rijkent Roelofs Maaskamp, getrouwd met Lubbigje Hendriks Kool, en Lubbigjen Rijkens Maaskamp, getrouwd met Harm Willems Sieverink.
In 1832 vinden we de boerderij terug in het net beginnende kadaster met als eigenaar Jan Willemszn Zandbergen getrouwd met Lammigje Harms Meijlof. Op het minuutplan van 1832 (zie foto 2) is te zien dat er toen een (heel grote) boerderij stond evenwijdig aan de Leeuwterweg, dus dwars op de plaatsing van de huidige boerderij (zie de rode contour).
Jan was een grote boer met ook een boerderij in de Kadoelen en wel 35 hectare grond. Hij overleed in 1840.
Zoon Willem Janszn Zandbergen zet na het overlijden van vader Jan Willem de boerderij voort; Willem is dan net 19 jaar. Het eigendom van de boerderij gaat formeel pas over in 1856. Toen was het ook tijd om te trouwen en wel met z’n nicht Seintien Heetebrij. Het is niet duidelijk waarom Willem de boerderij in 1876 verkoopt (ziek? Hij zou in 1888 in Steenwijk overlijden). Hoewel er een openbare verkoop wordt aangekondigd (zie advertentie foto 7) is het zijn oom Harm Willemszn Zandbergen en diens vrouw Jentje (Jantien) Stam die de boerderij overnemen.
Volgens de gemeente dateert de huidige boerderij van 1850 en volgens het kadaster van 1890. In 1850 stond de oude boerderij er nog blijkens kaarten uit die tijd, maar het is mogelijk dat in 1890 al een deel van de boerderij werd herbouwd. Een onderzoekje door de huidige (mede-) eigenaar Bas Heite geeft aan dat de boerderij pas ca 1933 z’n huidige vorm kreeg (zie foto 3). De boerderij zag er toen waarschijnlijk zo uit als op foto 4. Let op de zesvlaksverdeling van de ramen en de luiken voor de ramen. De beschrijving van de oude situatie op een bouwtekening uit 1967 (zie foto 5) laat zien dat het voorhuis bestond uit twee voorkamers gescheiden door een gang, beide kamers met een schouw. In beide kamers waren bedsteden ingebouwd. De zijkamer links op de tekening was waarschijnlijk de keuken en voordien mogelijk karn- en spoelruimte. Achter de kamer rechts en deels onder de bedsteden was een grote kelder. De schuur had aan de zuidzijde twee grote baanderdeuren waarachter elk een dwarsdeel. Daartussen lag waarschijnlijk de hooiopslag. De koestal lag waarschijnlijk langs de noordzijde van de schuur (zie stalraampjes op foto 6). De balken in de schuur zijn op niet logische plekken ingekeept wat wijst op hergebruik van balken uit de vroegere boerderij.
Na het overlijden van Harm Zandbergen in 1893 zullen weduwe Jantien Zandbergen-Stam en de kinderen hier nog een paar jaar wonen om dan in 1900 de boerderij verkopen aan Anton Henri baron Sloet van Marxveldt (zie foto 8), de dijkgraaf van het Waterschap Vollenhove.
De baron verpachtte boerderij en land eerst aan Willem Winters (overleden 1936) en zijn vrouw Froukje Barends van Benthem en vervolgens aan Barend Winters getrouwd met Jansjen van der Linde.
Na de dood van baron Anton Henri in 1957 blijft de boerderij nog een paar jaar in bezit van zijn weduwe Maria Digna Frederika baronnesse d’Ablaing van Giesenburg en haar kinderen, maar in 1964 wordt de boerderij en de grond verkocht aan de Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten. Barend en Jansje Winters kregen toen de kans om -in het kader van de ruilverkaveling- een boerderij te stichten aan de Uitterdijkenweg.
Natuurmonumenten verhuurde het pand toen aan een fabrikant van salonwagens en zomerhuisjes (zie foto 9).

In 1966 ruilde Natuurmonumenten de boerderij met Berend van Egten (rietdekker, zie foto 10) voor een som geld en een eiland in de Beulaker Wijde. Die gebruikte de schuur als opslag voor zijn riet en als caravanstalling. Voordat Van Egten en zijn vrouw Roelie Apperlo erin trokken, werd het voorhuis eerst verbouwd. De bedsteden boven de kelder en het gewelf van (een deel van) de kelder werden weggebroken om een slaapkamer te realiseren en de bedsteden in de kamer werden vermaakt tot kasten (zie foto 11). In de negentiger jaren werden achter de voorkamer een bijkeuken en een badkamer op de deel gebouwd. In 2017 overleed Berend van Egten.)n 2021 namen een schoonzoon en neef van Berend en Roelie de boerderij over.
 

10. Recordnummer: 0014  

Leeuwte 73 -- Sint Jansklooster          
Als bouwjaar wordt 1750 genoemd (maar niet te verifiëren). Het huis was destijds van het type "vervenershuisje" en smaller, lager en korter dan heden ten dage (bij benadering zoals de stippellijnen op foto 2 aangeven).

In 1832 woonde hier Andries Dragt, een turfboer. Veel boerderijtjes aan de meerkant van de Kleine Leeuwte en aan het Beulakerpad waren turfboer. Maar het veen raakte eind 18e eeuw op en dus gingen de turfboeren veelal wat meer vee houden. De grote voorkamer kende een schouw met rookkanaal.

In 1850 erft Froutje Dragt de woning; zij was getrouwd met Luiten van Dalen, veehouder.

In 1901 neemt zoon Gerrit Luitens van Dalen de boerderij over. In 1925 bouwt Gerrit achter het huis een grotere bredere en hogere schuur door het vierkante werk daar verder uit elkaar te plaatsen en te verlengen(zie foto 2). In de schuur wordt een geute (spoelplaats) met stenen put en een houten pomp aangelegd. Aan de buitenkant van de schuur kwamen wat varkenshokken. Naast en achter de schuur was een grote boomgaard.

In 1926 erft Luiten Gerrits van Dalen de boerderij. In 1929 wordt het rieten dak aan de zuidzijde van de woning (op foto 2 links) opgelicht en wordt de zijmuur één meter naar buiten verplaatst. Ook wordt in de -nu wat grotere- zijkamer een tweede rookkanaal aangebracht. Dit alles waarschijnlijk om woonruimte voor Luiten zijn ouders te creëren. In de tweede wereldoorlog zaten er onderduikers in de rietvelden achter de boerderij, die van eten werden voorzien door de Van Dalens. Eén van hen zou tot eind van de eeuw elk jaar langskomen om de familie daarvoor steeds weer te bedanken.
In 1961 verbouwt Luiten het voorhuis: de drie bedsteden boven de kelder worden verwijderd, het keldergewelf wordt gesloopt en de kelder gedempt, waardoor twee kleine slaapkamers ontstonden (zie foto 3 en 4). Op de deel werd toen ook een extra slaapkamer gebouwd. In 1971 zouden de beide nieuwe slaapkamertjes worden vergroot door het dak op te lichten en de zijmuur naar buiten te plaatsen zodat deze in het verlengde van de zijmuur van de schuur kwam te staan. Foto 5 geeft een beeld van de boerderij in de zestiger jaren.

In 1966 erft Evert Van Dalen (getrouwd met Jeltje van Rossum) de boerderij. Evert laat in 1969 achter op het erf een kapschuur bouwen voor hooiopslag (boven) en stalling van jongvee (beneden). Ook laat hij tussen de boerderij en de kapschuur een veestalling bouwen (met twee rijen koeien in grupstallen), die in 1979 verder wordt vergroot (zie foto 6 en 7). In de schuur van de boerderij worden nu extra slaapkamers, een bijkeuken en een douche gebouwd op de plekken waar vroeger de koeien stonden. Het middenstuk bleef in gebruik als deel.
Evert overlijdt in 1983 na een ongeluk met de trekker. In 1988 komt de boerderij in de maatschap van Jeltje met zoon Jacob van Dalen.

In 1997 nemen Anton en Trudy Tomson de boerderij van Jacob over. De veestalling en wagenberging worden afgebroken, de oude boerderij wordt nu verder gemoderniseerd als woonhuis en de kapschuur wordt veranderd in een hobby en werkruimte.
 

11. Recordnummer: 0015  

Schaarweg 10 -- Sint Jansklooster          
Het perceel waarop de boerderij gebouwd zou worden was tot 1857 een weiland in bezit van Egbert Janszn de Olde, getrouwd met Geertrui Alida Jans Jongman. In 1858 laten zij op dit perceel een boerderijtje bouwen dat toen adres wijk A 117 kreeg. NB De gemeente vermeldt 1910 als bouwdatum. Het zou kunnen zijn dat in 1907 er iets verbouwd is want toen veranderde de belaste waarde van het huis in het kadaster een beetje, maar de veldwerkkaart van 1859 (zie foto 8) maakt duidelijk dat het huis er toen al stond.

In 1887 gaat de boerderij over naar hun zoon Jan Egberts de Olde die trouwde met Grietje Hendriks van der Linde.Het adres werd in die tijd Wijk A 166. Weduwe Geertrui de Olde-Jongman was enige jaren nog mede-eigenaar. Jan de Olde zou bijna honderd jaar worden. Volgens een artikel in de krant werd hij door menigeen “de filosoof” genoemd ook omdat hij zoveel las.

Na het overlijden van Jan de Olde's echtgenote Grietje in 1923 (43 jaar oud!) zou Gergje Weijs (Gerrigje Jansdr Weijs) zijn huishoudster worden. Zij woonde met haar -eveneens ongetrouwde- broer Hendrik en zus Jans in het naastgelegen boerderijtje (Schaarweg 8). Toen Jan de Olde overleed erfde Gergje de oude boerderij op no 10.

Uit de plattegrond van de situatie vóór 1995 (zie foto 2) valt op te maken dat het voorhuis twee kamers telde met elk twee bedsteden (zie foto 3) en een schouw tegen de scheidingsmuur. Onder de bedsteden in de westelijke kamer was een kelder toegankelijk via een luik in deze kamer (foto 4). De voordeur kwam uit in deze kamer (zie ook foto 1 voorgevel). Direct achter de kamers begon de deel met de baanderdeuren in de oostgevel (zie foto 5). Rechts van de kleine deur in de wand daartegenover stond een koperen pomp met houten zwengel (zie foto 6) op een put van negen meter diep (die nog steeds goed water geeft). Dit stuk van de deel zal dus wel de spoelruimte zijn geweest. Tegen de zijmuur tegenover de deeldeuren en de achtermuur waren de boxen voor het vee met grup en mestdeurtjes (zie foto 7 en 5). Meer dan zes koeien en wat kleinvee lijken er nooit gestaan te hebben.

In 1995, na het overlijden van Gergje in het jaar daarvoor, kochten Jan en Anita Hansman het huis van de zus van Gergje (Klaasje Weijs van café de Krieger). Het huis had toen één kraan en nog geen wc of douche. Ze handhaafden gelukkig de kelder en de bedsteden daarboven, maar pasten verder het huis aan de huidige eisen aan.
 

 

Uitgebreid zoeken

Laatste wijziging binnen getoonde objecten: 22 juli 2022